شهادت پیشوای متقیان حضرت امام محمدباقر (ع)تسلیت باد.
.jpg)
محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابیطالب مشهور به امام محمدِ باقر(ع) (۵۷-۱۱۴ق) پنجمین امام شیعیان بعد از پدرش امام سجاد(ع) است. مشهورترین لقب او «باقر» به معنای شکافنده است که برپایه حدیث لوح، این لقب را پیامبر اکرم(ص) پیش از ولادتش به او داد. امام باقر(ع) حدود ۱۹ سال امامت شیعیان (از سال ۹۵ق تا ۱۱۴ق) را برعهده داشت که با پنج تن از خلفای بنیامیه همزمان بود: ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک. امام در ۵۷ سالگی در ۷ ذیالحجه سال ۱۱۴ق به شهادت رسید. برخی هشام بن عبدالملک و بعضی ابراهیم بن ولید را عامل شهادت او دانستهاند. طبق منابع تاریخی، امام باقر(ع) هنگام واقعه کربلا خردسال بود و در این واقعه حضور داشت.
باقرالعلوم(ع) در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنیهاشم بود و احادیث فراوانی در زمینههای مختلفی همچون فقه، توحید، سنت نبوی، قرآن و اخلاق از او نقل شده است تا جایی که محمد بن مسلم ۳۰ هزار حدیث و جابر بن یزید جعفی ۷۰ هزار حدیث از امام باقر(ع) نقل کردهاند. او جنبشی علمی پدید آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق(ع) به اوج خود رسید. شمار اصحاب و شاگردان او را ۴۶۲ تن دانستهاند. در دوره امامت او، تدوین دیدگاههای شیعه در رشتههای گوناگون مانند اخلاق، فقه، کلام و تفسیر آغاز شد.
کتابهای متعددی درباره امام باقر(ع) منتشر شده که مسند الامام الباقر(ع) اثر عزیزالله عطاردی از جمله آنهاست.
زندگینامه
محمد بن علی، مشهور به امام باقر(ع)، پنجمین امام شیعیان است.[۱] پدرش امام سجاد(ع)، امام سوم شیعیان و مادرش فاطمه دختر امام حسن مجتبی(ع) بود.[۲] بدین ترتیب او هم نوهٔ امام حسن و هم نوهٔ امام حسین بود.[۳] امام باقر را هاشمیٌ بین هاشمیَّیْن، عَلَویٌّ بین علویَّیْن و فاطمیٌ بین فاطمیَّیْن خواندهاند (کسی که هم پدر و هم مادرش هاشمی و علوی و فاطمی هستند) ؛ زیرا بهگفته سیدمحسن امین، در اَعیانالشّیعه، نخستین کسی بود که نسبش هم به امام حسن مجتبی(ع) و هم امام حسین(ع) میرسید.[۴]
کنیه امام باقر «ابوجعفر» است.[۵] برای وی، لقبهایی چون «باقرالعلم»، «شاکر»، «هادی» و «امین» یاد کردهاند.[۶] اما مشهورترین لقبش «باقر» یا «باقرالعلم» است.[۷] در روایتی، جابر بن عبدالله انصاری میگوید پیامبر، پیش از بهدنیاآمدن امام باقر(ع)، نام او را محمد و لقبش را در تورات به عنوان باقر (شکافنده) معرفی کرده بود و به جابر گفته بود که سلامش را به او برساند.[۸] بهگفتهٔ شیخ صدوق در عِلَلُالشّرایع، علت ملقبشدن امام پنجم به باقر را این دانستهاند که او علم را بهواقع شکافته بود.[۹]
امام باقر(ع) در ۱ رجب سال ۵۷ قمری در مدینه به دنیا آمد.[۱۰] برخی ولادتش را ۳ صفر همان سال نقل کردهاند.[۱۱] او در واقعه کربلا در حالی که خردسال بود، حضور داشت.[۱۲] ابن شهرآشوب در مناقب از دو کتاب «البِدَع» و «شرح الاخبار»[یادداشت ۱] نقل کرده که آن که در کربلا کشته شده علی اصغر است که حدوداً دوازده ساله بوده و نسل امام حسین(ع) از علی اکبر (که همان امام سجاد است) تداوم یافته است. وی این قول را قابل اعتماد دانسته و سن علی بن الحسین(امام سجاد) پسر بزرگ امام حسین را در کربلا ۳۰ و سن امام محمد باقر(ع) را ۱۵ دانسته است. [۱۳].[یادداشت ۲] شهادت امام باقر(ع) را در ۵۷ سالگی[۱۵] و در ۷ ذیالحجه سال ۱۱۴ هجری قمری دانستهاند؛[۱۶] البته برخی به جای ذیالحجه از ربیع الاول یا ربیع الثانی نام بردهاند.[۱۷] همچنین نقلهای دیگری مبنی بر شهادتش در سالهای ۱۱۵ق، ۱۱۶ق و ۱۱۸ق وجود دارد.[۱۸]
شهادت امام باقر(ع) در دوران خلافت هشام بن عبد الملک رخ داده است:[۱۹] چرا که هشام از سال ۱۰۵ تا سال ۱۲۵ قمری خلیفه بود[۲۰] و آخرین سالی که مورخان در شهادت امام باقر(ع) نقل کردهاند ۱۱۸ق است. [۲۱] در اینکه چه فرد یا افرادی در قتل وی دست داشتهاند، نقلهای مختلفی وجود دارد. بعضی از منابع، شخص هشام بن عبدالملک را عامل شهادت او دانستهاند.[۲۲] و برخی ابراهیم بن ولیدبن عبدالملک را عامل مسمومیت وی معرفی کردهاند.[۲۳]
امام باقر(ع) وصیت کرده بود در لباسی که در آن نماز میخوانده دفن شود.[۲۴] وی در قبرستان بقیع، کنار مرقد پدرش امام سجاد(ع) و عموی پدرش امام حسن(ع) دفن شد.[۲۵] امام به فرزندش امام صادق(ع) وصیت کرد ده سال در منا در ایام حج برای وی مراسم عزاداری بر پا کنند.[۲۶] سید علی خامنهای محقق و پژوهشگر تاریخ اسلام بر این نظر است که شهادت امام باقر دارای پیام بود به همین جهت امام خودش وصیت کرد که بعد از او تا ده سال در منا به مناسبت این رحلت، یادبود برپا شود و این کار در میان ائمه بیسابقه و بینظیر است.یاد امام باقر، یعنی یاد سر برآوردن حیات دوبارهی جریان اصیل اسلامی در مقابلهی با تحریفها و مسخهائی که انجام گرفته بود.[۲۷]
نظر